Đừng gửi video khuôn mặt và ảnh CCCD cho người tự xưng 'hỗ trợ cập nhật sinh trắc học ngân hàng'

Các quy định xác thực sinh trắc học trong ngân hàng khiến người dùng quen với việc quét CCCD và khuôn mặt, và chính sự quen thuộc này có thể bị kẻ gian lợi dụng. Techcombank cảnh báo các đối tượng mạo danh cơ quan, ngân hàng hoặc thương hiệu để yêu cầu 'cập nhật dữ liệu sinh trắc học', từ đó thu thập ảnh CCCD, selfie, video khuôn mặt hoặc giọng nói.

Với các ứng dụng tài chính, một thao tác tưởng như rất nhỏ - bấm một đường link, cấp một quyền, đổi thiết bị hoặc xác nhận một mã - có thể thay đổi toàn bộ mức độ an toàn của tài khoản. Vì vậy bài viết này tập trung vào cách kiểm tra theo thứ tự, phân biệt việc người dùng có thể tự xử lý với tình huống nên dừng thao tác và liên hệ ngân hàng.

Vì sao chủ đề này đáng quan tâm?

1. Dữ liệu định danh có giá trị lâu dài hơn OTP; khi bị lộ, người dùng khó 'đổi khuôn mặt' như đổi mật khẩu

Dữ liệu định danh có giá trị lâu dài hơn OTP; khi bị lộ, người dùng khó 'đổi khuôn mặt' như đổi mật khẩu.

Điểm cần nhớ là không nên đánh giá rủi ro chỉ qua một dấu hiệu riêng lẻ. Hãy kết hợp nguồn thông tin, trạng thái thiết bị, hành vi ứng dụng và kênh xác minh chính thức trước khi quyết định tiếp tục thao tác.

2. Kẻ gian có thể dùng ảnh/video cùng dữ liệu cá nhân để thực hiện các bước social engineering hoặc tạo hồ sơ giả mạo

Kẻ gian có thể dùng ảnh/video cùng dữ liệu cá nhân để thực hiện các bước social engineering hoặc tạo hồ sơ giả mạo.

Điểm cần nhớ là không nên đánh giá rủi ro chỉ qua một dấu hiệu riêng lẻ. Hãy kết hợp nguồn thông tin, trạng thái thiết bị, hành vi ứng dụng và kênh xác minh chính thức trước khi quyết định tiếp tục thao tác.

3. Ngân hàng chính thức thường hướng dẫn cập nhật trong app, tại quầy hoặc qua kênh đã công bố; không cần gửi video khuôn mặt qua chat cá nhân

Ngân hàng chính thức thường hướng dẫn cập nhật trong app, tại quầy hoặc qua kênh đã công bố; không cần gửi video khuôn mặt qua chat cá nhân.

Điểm cần nhớ là không nên đánh giá rủi ro chỉ qua một dấu hiệu riêng lẻ. Hãy kết hợp nguồn thông tin, trạng thái thiết bị, hành vi ứng dụng và kênh xác minh chính thức trước khi quyết định tiếp tục thao tác.

Hướng dẫn xử lý theo đúng thứ tự

1. Chỉ cập nhật sinh trắc học trong ứng dụng chính chủ hoặc tại điểm giao dịch/kênh ngân hàng xác nhận.

2. Không gửi ảnh hai mặt CCCD, video quay đầu, giọng nói hay selfie cho tài khoản mạng xã hội tự xưng nhân viên ngân hàng.

3. Không cài app do người lạ hướng dẫn để 'đọc chip CCCD'.

4. Khi app cần NFC, tự thao tác trong ứng dụng chính chủ và đọc kỹ hướng dẫn trên màn hình.

5. Nếu đã gửi dữ liệu nhạy cảm, liên hệ ngân hàng và theo dõi các dấu hiệu mở tài khoản/giao dịch bất thường.

Sau mỗi bước, nên dừng vài giây để kiểm tra kết quả thay vì thực hiện hàng loạt thao tác cùng lúc. Cách làm này giúp xác định chính xác bước nào giải quyết vấn đề và hạn chế việc vô tình tạo thêm rủi ro hoặc làm mất một kênh khôi phục quan trọng.

Những sai lầm thường gặp

• Tin tài khoản có dấu tích hoặc avatar logo ngân hàng là đủ tin cậy.
• Cho người khác cầm điện thoại và CCCD để thao tác toàn bộ eKYC mà không quan sát.
• Gửi ảnh CCCD qua nhóm chat vì được hứa 'hỗ trợ nhanh'.
• Nhập OTP sau khi đã gửi video khuôn mặt cho người lạ.

Các sai lầm trên có một điểm chung: người dùng hành động dưới áp lực thời gian hoặc đặt niềm tin vào giao diện/thông tin hiển thị thay vì xác minh nguồn. Với Mobile Banking, nếu cảm thấy bị thúc ép phải làm ngay, đó chính là lúc nên dừng và kiểm tra lại qua kênh độc lập.

Góc kỹ thuật và lưu ý nâng cao

NHNN nêu việc đối chiếu sinh trắc học đã trở thành điều kiện quan trọng cho giao dịch điện tử và khi thay đổi thiết bị trong các trường hợp quy định. Điều này không đồng nghĩa người dùng phải xác thực khuôn mặt cho mọi giao dịch hay gửi dữ liệu cho nhân viên qua kênh không chính thức.

Khi hỗ trợ khách hàng tại cửa hàng điện thoại, nhân viên nên hướng dẫn thao tác nhưng để khách tự cầm CCCD, tự nhìn camera và tự nhập thông tin bí mật.

Nếu điện thoại có dấu hiệu phần cứng bất thường như camera mất nét, NFC chập chờn, cảm ứng tự bấm, máy quá nóng hoặc hệ điều hành bị can thiệp, nên tách bài toán phần cứng khỏi bài toán ngân hàng. Không nên liên tục cài lại hoặc reset chỉ để cố vượt qua một cảnh báo bảo mật.

Bảng quyết định nhanh

Checklist 60 giây trước khi xác nhận

• Tôi đang dùng ứng dụng/website chính chủ và tự mở từ nguồn đã xác minh.
• Không có người lạ đang gọi điện, xem màn hình hoặc điều khiển thiết bị.
• Tên người nhận/merchant, số tiền và nội dung giao dịch đã được kiểm tra lại.
• Tôi không cung cấp mật khẩu, PIN, OTP, CVV hoặc mã khôi phục cho bất kỳ ai.
• Nếu có điều gì bất thường, tôi biết cách dừng giao dịch và liên hệ hotline chính thức.

FAQ - Câu hỏi thường gặp

Ngân hàng có gọi video để lấy khuôn mặt không?

Không nên thực hiện theo yêu cầu qua kênh không xác minh. Hãy kiểm tra hướng dẫn chính thức của ngân hàng.

Cập nhật sinh trắc học có cần NFC không?

Nhiều quy trình dùng chip căn cước/NFC hoặc VNeID, nhưng cách cụ thể tùy ngân hàng.

Đã gửi ảnh CCCD cho người lạ thì có cần khóa tài khoản không?

Hãy liên hệ ngân hàng để đánh giá rủi ro, theo dõi tài khoản và thực hiện biện pháp bảo vệ phù hợp.

Có cần xác thực sinh trắc học cho từng giao dịch không?

NHNN đã giải thích việc đối chiếu thông tin sinh trắc học theo quy định không đồng nghĩa phải xác minh lại cho từng giao dịch điện tử.

Đừng gửi video khuôn mặt và ảnh CCCD cho người tự xưng 'hỗ trợ cập nhật sinh trắc học ngân hàng' không nên được nhìn như một mẹo đơn lẻ. Giá trị thực tế nằm ở việc tạo thói quen kiểm tra nguồn, quyền truy cập, thiết bị và thông tin giao dịch trước khi xác nhận. Khi có dấu hiệu bất thường, dừng thao tác sớm thường an toàn hơn cố hoàn tất quy trình rồi mới xử lý hậu quả.

Nếu vấn đề xuất phát từ điện thoại - ví dụ NFC không hoạt động, camera lỗi, máy bị treo, màn hình/cảm ứng bất thường hoặc nghi có ứng dụng lạ - Di Động 3 Tốt có thể hỗ trợ kiểm tra thiết bị. Phần đăng nhập và xác thực ngân hàng phải do chính khách hàng thực hiện; nhân viên không nhận mật khẩu, PIN, OTP, CVV hoặc mã khôi phục.

Xem thêm:

• Quét QR ngân hàng sao cho an toàn: 9 bước tránh mã giả, QR dán đè và website thanh toán giả
• Tin nhắn 'điểm thưởng sắp hết hạn': Cách nhận biết link giả mạo ngân hàng trước khi bấm
• Caller ID Spoofing: Vì sao số điện thoại hiển thị đúng hotline ngân hàng vẫn có thể là giả?
• Cách kiểm tra ứng dụng ngân hàng chính chủ: Tránh APK, TestFlight và app giả mạo